Een groot Amerikaans onderzoek volgde bijna duizend zestigplussers twee jaar lang met één vraag: doet een dagelijkse multivitamine echt iets aan veroudering? Het antwoord staat sinds maart in Nature Medicine: ja, een beetje. De biologische klok van wie de pil slikte ging trager tikken dan die van de placebogroep, ongeveer vier maanden over twee jaar. Geen wondermiddel, maar voor het eerst harde data dat zo'n potje uit de drogist niet alleen dure plas oplevert.
Wat het onderzoek precies vond
De studie heet COSMOS en gebruikte Centrum Silver, een gewone supermarkt-multi. Bij 958 deelnemers maten onderzoekers vijf zogenoemde epigenetische klokken in het bloed. Dat zijn meetlatten die op basis van DNA-methylatie schatten hoe snel je biologisch veroudert, en die voorspellen behoorlijk accuraat hoe groot je risico is op hart- en vaatziekten en sterfte.
Bij twee van die vijf klokken (PCPhenoAge en PCGrimAge) tikten de jaren bij de multivitaminegroep zo'n 2,6 en 1,4 maanden langzamer dan bij placebo. Bij de andere drie klokken zag het team geen verschil. De cocoa-extract-pil die ook in de studie zat deed niets. De volledige uitkomsten staan in het paper in Nature Medicine.
Waarom dit niet hetzelfde is als oude onderzoeken
Eerdere reviews concludeerden vaak dat multivitamines geen aantoonbaar effect hebben op overlijden, kanker of hartziekten bij gezonde volwassenen. Dat was de stand. Wat anders is aan COSMOS: het kijkt naar epigenetische markers in plaats van harde eindpunten zoals sterfte. Die markers zijn een tussenstation, geen eindstation. Een vier-maanden-trager-tikkende klok over twee jaar is geen bewijs dat je langer leeft, alleen dat een biologisch signaal verandert.
Hoofdonderzoeker Howard Sesso van Harvard blijft in de Harvard Gazette voorzichtig. Het effect is bescheiden en niet alle klokken reageerden. Bij mensen die voor de start al biologisch ouder waren dan hun kalenderleeftijd suggereert, was de winst groter, ongeveer 2,8 maanden bij PCGrimAge.
Wat dit wel en niet betekent voor sporters
Voor wie traint en let op voeding is dit nieuws met een grote ster erbij. Sporters eten meestal gevarieerder dan een gemiddelde zestigplusser uit zo'n proef. Wie elke dag groente, fruit, peulvruchten en volle granen op zijn bord krijgt, vult de meeste micronutriënten allang via voeding aan. Een multi dekt dan een gat dat er waarschijnlijk niet eens is.
Tegelijk: krachtsporters die agressief cutten, vegan-atleten of mensen met een eenzijdig dieet kunnen wél tekorten hebben. Vitamine D is de bekendste in Nederland, vooral van oktober tot april. Voor die specifieke gevallen is een multivitamine een redelijke verzekering, maar dat was de pil al voordat dit onderzoek uitkwam. Net zoals creatine geen bodybuilder-stof meer is, verschuift ook de positie van de gewone multi langzaam van quasi-medisch naar dagelijks gemak.
Belangrijker: deze studie zegt niets over megadoseringen of dure premium-supplementen. Centrum Silver is goedkoop en bevat ongeveer aanbevolen-dagelijkse-hoeveelheid niveau, niet meer. Hooggedoseerde anti-aging-stacks met NMN, NAD+ of resveratrol zijn hier niet getest, hoeveel influencers ze ook prijzen.
Slikken of niet slikken
Het Voedingscentrum is al jaren duidelijk: een gezond mens met een gevarieerd eetpatroon heeft geen multivitamine nodig. Dat advies hoeft door één studie niet te kantelen, ook niet door een goede. Wie alsnog wil slikken, drie nuchtere regels:
- Kies een multi met doseringen rond de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, niet de tien-keer-meer-is-beter-versies. Hoge doses ijzer of vitamine A zijn riskant op lange termijn.
- Combineer niet stiekem. Wie al losse vitamine D, magnesium en omega-3 slikt en daar een multi bovenop legt, komt sneller boven veilige bovengrenzen.
- Wantrouw alles wat anti-aging op het label zet en €40 per potje kost. De winst die COSMOS vond zat in een doodgewoon potje van een paar tientjes per jaar.
Eerder schreven we al over hoe vaak sporters ziek worden van hun supplementen als ze stapelen zonder de doseringen te checken. Die les staat nog steeds: meer is niet beter, en pillen vervangen geen voeding. Wie zijn micronutriënten serieus wil dekken, doet er meer aan met een goed bord eten en, in de winter, gericht vitamine D bijslikken.
Dit is wat je vanaf morgen anders kunt doen
Niet rennen naar de drogist. Wie al jaren drie keer per week traint, gevarieerd eet en niets bijzonders mankeert, krijgt vrijwel zeker geen meetbaar voordeel van een dagelijkse multi. Wie scherp wil zijn op veroudering, heeft veel meer aan slaap, een mix van kracht- en duurtraining, weinig alcohol en genoeg eiwit. Die vier knoppen verschuiven biologische klokken aantoonbaar, in studies die niet één maar tientallen keren herhaald zijn. Hoeveel eiwit je écht nodig hebt staat trouwens in het overzicht van het nieuwste eiwitadvies.
De COSMOS-uitkomst is interessant omdat het de verdediging van een gewone multi iets steviger maakt, niet omdat het alles overhoop gooit. Vind je het prettig om in de winter een goedkope multi te slikken voor je gemoedsrust en je vitamine D? Te verdedigen. Hoop je dat een potje het werk van bewegen en slapen overneemt? Dan is het zonde van je geld.
